زندگی داعش و عدم بازتولید آن به وجود جایگزینی قوی نیازمند است

13495442 1069444763114675 6258128465991945791 o

پویا عزیزی - نقشه‌های منتشر شده از زمین‌های سوریه و عراق که داعش در تصرف دارد؛ نشان می دهد که این گروه تروریستی در حال از دست دادن قلمروی خود است.


این نقشه که مناطق سیاه آن نشان‌دهنده سرزمین‌های تصرف شده توسط داعش و مناطق قرمز آن مکان‌هایی است که نبرد برای تصرف آن‌ها ‏توسط گروه‌های دیگر همچنان ادامه دارد، حکایت از کوچک شدن قلمروی داعش دارد. ‏
وسعت مناطق زیر تصرف داعش در سوریه فریبنده اند و واقعیت این است که این مناطق دیگر تا حد زیادی کوچک و ‏به نقاط پراکنده محدود شده‌اند. میزان بسیار زیادی از اراضی تصرف شده داعش را بیابانهای خالی تشکیل می‌دهد. ‏ تمرکز بر سه منطقه عمده در سوریه یعنی حلب در شمال و رقه و دیرالزور در جنوب نشان می‌دهد که داعش ‏چگونه در حال باختن بازی است و به طور عمده سرزمین‎هایی را که در آن امپراتوری اعلام کرده از دست می دهد.

 

آن‌ها برای نگه داری این سرزمین باقی مانده، نیاز دارند که سه مورد عمده را تامین کنند حفظ جریان در آمد مالی، میزان ‏مبارزان و آذوقه. اما هر سه این ها طی ماه‌های اخیر در حال از دست رفتن هستند.

فروش نفت یکی از منابع حیاتی برای ادامه زندگی داعش است. از ماه فروردین سال جاری تقریباً نیمی از درآمد کلی این گروه ‏بالغ‌بر بیست میلیون دلار در ماه از این طریق کسب‌شده است.‏ فراتر از این، پالایش نفت و فروش محصولات حاصل از آن نیازمند پشتوانه و امکانات لجستیک است زیادی است. اما تنها راه ‏دسترسی داعش به محصولات پالایش‌شده برای استفاده در ژنراتورهای پالایشگاه‌ها از طریق قاچاق و یا تولید داخلی است.‏تولید نفت می‌تواند مزایای بسیاری برای داعش به ارمغان بیاورد و جای تعجب نیست که نیروهای بین‌المللی در ماه‌های گذشته ‏برای محدود کردن داعش درفروش و تولید نفت متمرکز شدند.‏

بااین‌حال هدف قرار دادن پالایشگاه‌ها و جلوگیری از درآمد نفتی داعش برای ائتلاف بین‌المللی هم کاری سخت‌تر از حد تصور ‏است. تصاویر ماهواره‌ای منتشر شده در نشریات غربی که به شکل حرفه‌ای روی داعش متمرکزشده‌اند برای توضیح سختی کار، به‌کار گرفته‌شده‌اند.‏

 

 

 

ISIS Oil Makeshift Refineries 070516 1تصاویر ماه‌های فروردین 1394 آپریل 2014و خرداد 1395 ژوئن 2016 نشان می‌دهند که همچنان صدها مقر تولید و استخراج ‏نفت در نزدیکی شهر عذبه واقع در ۳۵ کیلومتری جنوب غربی موصل در اختیار داعش هستند.‏

تروریست‌های داعش در ماه‌های آوریل و فوریه سال گذشته میلادی، پالایشگاه‌های طبیعی مانند کوره‌های ابتدایی ساخته‌اند که ‏موقتاً از ترانشه و آب پر شده‌اند و مجهز به زیرساخت‌های بنیادی پالایش هستند. این سایت‌های فاقد پیچیدگی به داعش این امکان ‏را داده‌اند که در صورت انهدام آنها توسط بمباران، بار دیگر و به‌سرعت بازسازی شوند و ازآنجایی‌که پالایشگاه‌های موقت به ‏نسبت زیادی در سرزمین‌های زیر اشغال داعش گسترده شده‌اند، نیروهای هوایی به طرز قابل‌توجهی در انهدام کامل آنها ناکام ‏مانده‌اند.‏

بسیاری از کارکنان در این پالایشگاه‌ها هم به‌طور مستقیم اعضای داعش نیستند و این گروه از اهالی بومی برای این کار بهره ‏می‌برد و به آنها مالیات استخراج می‌پردازد و این روند جوامع اطراف را به‌شدت وابسته به این نمونه تولید کرده و از بین بردن ‏کامل این سایت‌ها می‌تواند عواقب وخیمی را برای ساکنان محلی و غیرنظامی تحت سیطره داعش داشته باشد.‏

باوجود همه این محدودیت‌ها، ائتلاف علیه داعش، از ماه‌ها قبل عملیات حمله به منابع درآمد داعش را آغاز ‏کرده که ازجمله آن جلوگیری از تولید و استخراج نفت بود. نتیجه این عملیات و حمله‌های هوایی متعدد آن بر برخی از ‏بزرگ‌ترین پالایشگاه‌های تحت کنترل این گروه تروریستی نهایتاً نتوانست به‌طور کامل جریان درآمد نفتی این گروه را مانع شود. ‏اگرچه میزان بسیار قابل‌توجهی از اموال نقدی داعش را در موصل نابود کرد و این گروه در پرداخت ‏حقوق اعضایش دچار مشکل شد.‏

کاروان‌های قاچاق نفت داعش که توسط تانکر صورت می‌گیرد هم بارها به محاصره نیروهای مخالف درآمده‌اند اما ‏نیروهای فرمان‌بر ایالات‌متحده اغلب به راننده‌های آنها هشدار می‌دهند و پس از ترک تانکرها توسط آنها این کامیون‌ها را منهدم ‏می‌کنند. هرچند که منابع اطلاعاتی غرب در این رابطه معتقدند که قاچاق نفت توسط تانکر در زنجیره درآمد این گروه نقش ‏ضعیفی دارد و نسبت به پالایشگاه‌های موقت پرهزینه‌تر است.‏

مقامات پنتاگون معتقدند که مجموعه این تلاش‌ها منجر به کشیده شدن دندان مالی داعش شده‌اند و تولید نفت این گروه تا ۳۰ درصد ‏کاهش‌یافته و درآمدهای نفتی آن‌هم به نصف کاهش داده‌شده است. اما بااین‌حال متوقف کردن درآمد داعش را غیرممکن دانسته و ‏می‌گویند تا زمانی که این گروه، کنترل خود را بر میدان‌های نفتی عراق و سوریه حفظ کند، به تلاش برای استخراج و پالایش ‏نفت هم ادامه خواهد داد.‏

 

با وجود تمام این دشواری‎ها اما پیشروی نیروهای سوریه دموکراتیک بر روی زمین و برپایی نظامی اشتراکی میان ادیان و اقوام و زندگی مسالمت آمیز آنها در کنار هم در فدراسیون شمال سوریه، نشان از آلترناتیو مهمی دارد که زمینه‌های بازتولید داعش را به هر شکل در مناطق زیر کنترل خود تا حد امکان کم کرده و امید به بازگشت زندگی را در میان مردم این ناحیه برانگیخته است.